Vào những ngày nghỉ cuối tuần, phần lớn các gia đình thành thị tại Việt Nam thường chọn đưa con đến các trung tâm thương mại ồn ào, khu vui chơi xốp nhựa hoặc quán cà phê đông đúc. Rất ít phụ huynh nghĩ đến việc dẫn con ghé thăm thư viện công cộng tỉnh hoặc thành phố, một phần vì định kiến cho rằng thư viện là nơi khô khan, chỉ dành cho sinh viên nghiên cứu và lúc nào cũng phải im phăng phắc.
Thực tế trong những năm gần đây, hệ thống thư viện công cộng tại Việt Nam đã có những chuyển biến rõ nét. Nhiều phòng đọc thiếu nhi được đầu tư nâng cấp khang trang, trải thảm sạch sẽ, trang bị máy lạnh, máy chiếu và kệ sách mở hiện đại, trở thành điểm đến văn hóa tuyệt vời cho các bạn nhỏ.
Không gian phòng đọc thiếu nhi tại các thư viện công cộng hiện nay
Nếu có dịp ghé thăm phòng đọc thiếu nhi tại Thư viện Quốc gia Việt Nam (Hà Nội) hay các thư viện trung tâm tại các tỉnh thành phố, bạn sẽ bất ngờ trước không gian mở thân thiện. Đọc thêm về lịch sử Thư viện Quốc gia để thấy được bề dày gìn giữ di sản tri thức của đất nước.
Phòng đọc dành riêng cho lứa tuổi thiếu nhi thường được bố trí ở tầng trệt hoặc khu vực biệt lập để tránh ảnh hưởng đến các phòng đọc chuyên đề của người lớn. Tại đây, sách được phân loại khoa học theo lứa tuổi và chủ đề: từ truyện cổ tích dân gian, truyện khoa học thường thức, sách khám phá thế giới, bách khoa tri thức cho đến góc truyện tranh lịch sử Việt Nam. Bàn ghế được thiết kế nhỏ gọn, nhiều màu sắc tươi sáng, có cả những góc nệm êm để cha mẹ và con cùng ngồi đọc to với âm lượng thủ thỉ.
Thủ tục đăng ký thẻ bạn đọc cho trẻ: giấy tờ và thời gian cấp
Sở hữu một tấm thẻ thư viện có in ảnh và tên của chính mình là trải nghiệm tâm lý mang tính bước ngoặt đối với một đứa trẻ. Nó đánh dấu việc con được xã hội công nhận như một độc giả độc lập có trách nhiệm.
Thủ tục làm thẻ thư viện thiếu nhi tại hầu hết các thư viện công cộng cấp tỉnh, thành phố tại Việt Nam hiện nay rất nhanh gọn và thuận tiện:
- Giấy tờ cần chuẩn bị: Bản sao giấy khai sinh của trẻ hoặc thông tin định danh trên ứng dụng VNeID của cha mẹ; hai ảnh chân dung cỡ 3x4 hoặc 4x6 chụp gần nhất của bé; chứng minh nhân dân hoặc căn cước công dân của phụ huynh người bảo hộ.
- Thời gian xử lý: Nhiều thư viện đã áp dụng in thẻ từ tại chỗ, phụ huynh và bé chỉ cần đợi khoảng mười đến mười lăm phút là đã có thể cầm thẻ trên tay và vào phòng mượn sách ngay trong ngày.
- Phí làm thẻ và mượn sách: Mức lệ phí cấp thẻ thiếu nhi thường rất tượng trưng (kiểm tra mức phí hiện hành tại quầy thủ thư của từng thư viện địa phương). Đây là nguồn tài nguyên văn hóa công cộng vô giá mà mọi trẻ em đều có quyền được tiếp cận bình đẳng.
Nghi thức trao thẻ bạn đọc:
Khi nhận thẻ từ tay cô thủ thư, hãy để con tự mình nói lời cảm ơn và tự cất thẻ vào một chiếc ví nhỏ đeo cổ. Cảm giác được trao quyền làm chủ tấm thẻ sẽ thôi thúc con có ý thức giữ gìn sách và háo hức quay trở lại thư viện trong những lần tiếp theo.
Chuẩn bị tâm lý cho trẻ trước khi bước qua cửa thư viện
Một đứa trẻ chưa từng đến thư viện sẽ không thể tự biết cách cư xử đúng mực nếu cha mẹ không chuẩn bị trước từ ở nhà. Tối hôm trước ngày đi thư viện, hãy ngồi trò chuyện cùng con:
"Ngày mai cả nhà mình sẽ đến một ngôi nhà chứa hàng vạn cuốn sách kỳ diệu. Ở đó có rất nhiều bạn nhỏ và cô chú đang đọc sách chăm chú. Để không làm phiền đến suy nghĩ của mọi người, chúng mình sẽ dùng 'giọng nói thì thầm' giống như những chú sóc nhỏ trong rừng nhé!".
Bạn cũng có thể chơi trò đóng vai ở nhà: tập cho bé cách đi lại nhẹ nhàng trên đầu ngón chân, cách nói nhỏ bên tai mẹ khi cần hỏi điều gì đó. Khi được diễn tập trước dưới dạng trò chơi, trẻ sẽ đón nhận các quy tắc kỷ luật một cách hào hứng thay vì cảm thấy bị gò bó, cấm đoán.
Những quy tắc cơ bản: đi nhẹ, nói khẽ, cất sách đúng giá
Khi bước vào phòng đọc thiếu nhi, hãy kiên nhẫn hướng dẫn con thực hành những quy ước văn minh nơi công cộng:
- Nguyên tắc lấy một cuốn đọc một cuốn: Nhắc nhở con không nên ôm một chồng mười cuốn sách về bàn rồi bỏ đó chạy đi chơi. Hãy hướng dẫn con chọn một cuốn mình thích nhất, ngồi đọc xong rồi mới đi lấy cuốn tiếp theo.
- Quy tắc trả sách về xe đẩy hoặc đúng kệ: Tại nhiều thư viện, nếu không nhớ chính xác vị trí ban đầu của cuốn sách trên giá, thủ thư khuyến khích bạn đọc đặt sách lên các xe đẩy phân loại chuyên dụng để thủ thư xếp lại đúng mã vạch, tránh làm thất lạc sách.
- Giữ đôi bàn tay sạch sẽ: Không mang đồ ăn vặt, bánh kẹo hay nước ngọt vào bàn đọc sách. Hướng dẫn con rửa tay sạch sẽ trước khi chạm vào những trang sách quý của thư viện để giữ gìn cho những bạn đọc đến sau.
Biến buổi đi thư viện cuối tuần thành chuyến phiêu lưu quen thuộc
Đừng biến chuyến đi thư viện thành một nhiệm vụ học tập áp lực. Sau một đến hai tiếng đọc sách say mê, hãy thưởng cho con một ly nước mát tại quán nước gần thư viện, cùng con đi dạo trong khuôn viên rợp bóng cây xanh và lắng nghe con hào hứng kể lại những điều kỳ thú con vừa khám phá được từ trang sách.
Trải nghiệm thư viện công cộng sẽ bổ sung hoàn hảo cho những gì con học được từ tủ sách nhỏ ở gia đình. Khi con thấy xung quanh mình có rất nhiều người lớn và bạn bè đồng trang lứa đang say sưa đọc sách, con sẽ nhận ra rằng đọc sách không phải là một bài tập về nhà bị ép buộc, mà là một lối sống đẹp đẽ, một niềm vui bình dị được cả cộng đồng trân trọng. Đây cũng là bước đệm đắc lực giúp con rèn luyện thói quen tự lập khi học cách chuyển sang sách chữ dày hơn.
Bài viết cùng chủ đề cha mẹ nên đọc: